Partneralimentatie is voor veel mensen een spannend onderwerp. Je hebt te maken met emoties, onzekerheid over geld en soms ook de angst voor een lang financieel traject. Dat is begrijpelijk, zeker omdat veel mensen nog denken aan de oude 12-jaarsregel. Maar sinds 1 januari 2020 ziet het systeem er heel anders uit. De meeste scheidingen vallen nu onder de 5-jaarsregel, tenzij er een uitzondering geldt.
In deze blog lees je hoe partneralimentatie sinds 2020 werkt, wanneer en waarom de termijn precies 5 jaar is, en in welke situaties de alimentatie toch langer doorloopt. Helder, concreet en met veel praktische uitleg.
Waarom de regels in 2020 zijn veranderd
Tot 2020 duurde partneralimentatie in vrijwel alle gevallen 12 jaar. Dat stelsel bestond al tientallen jaren, maar sloot niet meer goed aan op de manier waarop relaties en carrières zich ontwikkelen.
De overheid vond dat het tijd was voor een eerlijker en moderner systeem. Daarom werd de Wet Herziening Partneralimentatie ingevoerd. Het doel:
- de alimentatieduur realistischer maken,
- meer maatwerk mogelijk maken,
- onnodig lange financiële verplichtingen voorkomen,
- en beter aansluiten op de financiële zelfstandigheid van beide partners.
Sinds 1 januari 2020 is de standaardduur daarom 5 jaar geworden.
Wanneer geldt de partneralimentatie van 5 jaar?
De 5-jaarsregel is het uitgangspunt. Deze geldt als:
- het huwelijk korter dan tien jaar duurde,
- én er geen kinderen jonger dan 12 jaar zijn.
In deze situatie gaat de wet ervan uit dat beide partners binnen vijf jaar financieel weer zelfstandig kunnen zijn.
Uitzonderingen: wanneer duurt partneralimentatie langer?
Hoewel “5 jaar” vaak genoemd wordt, is het lang niet altijd zo simpel. Er zijn drie belangrijke uitzonderingen.
1. Jongste kind jonger dan 12 jaar
Wanneer er kinderen onder de 12 zijn, loopt partneralimentatie door tot het jongste kind 12 wordt.
Dit kan dus leiden tot:
- een kortere termijn,
- of juist een langere.
Maar meestal kom je dan boven de 5 jaar uit.
2. Lange huwelijken en 50-plussers (de overgangsregeling)
Een belangrijke uitzondering in de wet is bedoeld voor mensen die door de nieuwe regels anders in de knel zouden komen.
De termijn kan langer zijn als je:
- 50 jaar of ouder bent op het moment van scheiden,
- én het huwelijk minstens 15 jaar heeft geduurd.
In dat geval kan partneralimentatie doorlopen tot de AOW-leeftijd.
Dit is geen permanente regeling maar een overgangsregeling: hij geldt voor mensen die net “tussen wal en schip” zouden vallen.
3. De hardheidsclausule
In uitzonderlijke situaties kan de rechter beslissen dat vasthouden aan de 5-jaarsregel onredelijk is. Bijvoorbeeld bij ernstige ziekte of wanneer iemand aantoonbaar geen mogelijkheid heeft om opnieuw inkomen te verdienen.
Dit komt niet vaak voor, maar het bestaat wel.
Kun je zelf afspraken maken die afwijken van de 5 jaar?
Ja, absoluut. Tijdens mediation of overleg kunnen partners zelf beslissen om:
- een langere termijn af te spreken,
- juist een kortere duur te kiezen,
- of alimentatie in een andere vorm te regelen (zoals een afkoopregeling).
Zolang beide partijen akkoord zijn en de afspraken juridisch kloppen, mag vrijwel alles. Dit is een van de redenen waarom mediation vaak rustiger en sneller werkt.
Kan de alimentatie binnen die 5 jaar worden aangepast?
Ja. Partneralimentatie staat nooit volledig vast. De afspraken kunnen worden gewijzigd wanneer:
- iemand een andere baan of inkomen krijgt,
- er sprake is van werkloosheid,
- de financiële situatie verandert,
- of de alimentatie onredelijk uitpakt door omstandigheden.
Veranderingen hoeven niet altijd via de rechter; samen nieuwe afspraken maken is ook mogelijk.
Wat gebeurt er na afloop van de 5 jaar?
Wanneer de wettelijke termijn voorbij is, stopt partneralimentatie automatisch, tenzij jullie vooraf een andere afspraak hebben gemaakt. Voor veel mensen geeft dit rust: er is een duidelijk eindpunt en geen “open einde” meer zoals vroeger bij de 12-jaarsregel.
Een mediator kijkt in het traject altijd naar:
- de financiële zelfredzaamheid van beide partners,
- een realistisch toekomstplaatje,
- en of aanvullende afspraken nodig zijn over woning, pensioen of vermogen.
Partneralimentatie en mediation: waarom dit veel rust geeft
Partneralimentatie voelt soms als een lastig onderwerp, maar tijdens mediation merken mensen dat het overzicht snel terugkomt. Een mediator geeft duidelijke uitleg, helpt overtuigingen los te laten (“het moet altijd 12 jaar”) en zorgt dat jullie afspraken maken die passen bij jullie situatie — en vooral: uitvoerbaar zijn.
De ervaring leert dat stellen die gezamenlijk afspraken maken:
- minder conflicten hebben,
- minder tijd kwijt zijn,
- en minder vaak juridische problemen krijgen in de jaren erna.
